Popularne dolegliwości i urazy układu ruchu (cz.III): Zerwanie więzadeł krzyżowych przednich (ACL)

Jedną z gorszych diagnoz, które może usłyszeć sportowiec, zarówno zawodowy jak i amator, jest uszkodzenie więzadeł krzyżowych, w tym przede wszystkim ich zerwanie. Oznacza ono bowiem długotrwałą, kilkumiesięczną przerwę w treningach, a co gorsze, raz doznany uraz osłabia staw kolanowy, narażając go na ponowne wystąpienie problemu. Przerażać mogą również opisywane czasami przypadki zawodników, których kolana nigdy nie wróciły do pełnej sprawności po zerwaniu więzadeł, stając się nie tylko przyczyną zakończenia karier sportowych, lecz przede wszystkim uciążliwością w wykonywaniu codziennych obowiązków. W większości sytuacji jednak odpowiednio poprowadzona rehabilitacja pozwala powrócić do pełnej sprawności i znów cieszyć się z uprawiania biegów czy sportów zespołowych. W niniejszym artykule zajmiemy się najczęściej spotykanym przypadkiem, a więc zerwaniem więzadeł krzyżowych przednich.

Najogólniej rzecz ujmując, więzadła są zbudowanymi z tkanki łącznej wzmocnieniami ruchomych połączeń między kośćmi, a więc stawów. Można je podzielić na te, które przebiegają w ścianie torebki stawowej (torebkowe), a także zewnątrz- i wewnątrztorebkowe. Wśród wewnątrzstawowych więzadeł stawu kolanowego wyróżnić można: więzadła krzyżowe przednie (ACL) i tylne (PCL), więzadło poprzeczne kolana, a także więzadła łąkotkowo-udowe przednie i tylne. Do więzadeł zewnątrzstawowych w kolanie należą z kolei: więzadła poboczne piszczelowe (LCT) i strzałkowe (LCF), więzadło rzepki, troczki rzepki, więzadła podkolanowe skośne i łukowate.

staw kolanowy

Staw kolanowy z zaznaczonymi najważniejszymi więzadłami (źródło: http://pl.wikipedia.org)

Przyczepy więzadła krzyżowego przedniego znajdują się na polu międzykłykciowym przednim piszczeli oraz powierzchni przyśrodkowej kłykcia bocznego kości udowej. Niemal prostopadle do niego wędruje nieco grubsze więzadło krzyżowe tylnie, rozciągnięte między polem międzykłykciowym tylnym piszczeli a powierzchnią boczną kłykcia przyśrodkowego kości udowej. Główną funkcją więzadeł krzyżowych jest utrzymywanie powierzchni stawowych kości udowej oraz piszczelowej w bliskim kontakcie. Oprócz tego, ich zadaniem jest stabilizowanie stawu kolanowego w płaszczyźnie strzałkowej przód-tył: ACL zapobiega wysuwaniu się piszczeli do przodu, zaś PCL do tyłu. Warto zauważyć, że więzadła, a przynajmniej część ich włókien, są napięte praktycznie cały czas, w każdej pozycji stawu, stąd nietrudno o ich uraz.

Do uszkodzenia więzadła krzyżowego przedniego dochodzi z reguły podczas obrotu kolana w pozycji zgiętej do wewnątrz, gdy podudzie znajduje się w stabilnym położeniu. Jest to mechanizm zachodzący u osób uprawiających tzw. sporty piwotujące, jak koszykówka lub piłka nożna. Z kolei urazem charakterystycznym dla narciarzy jest tzw. triada, czyli jednoczesne zerwanie ACL oraz więzadła pobocznego piszczelowego, powiązanych z oderwaniem łąkotki przyśrodkowej, do którego dochodzi, gdy na kolano znajdujące się w pełnym wyproście zadziała zbyt duża siła z boku stawu. Dużo rzadziej dochodzi do zerwania PCL, będącego efektem zadziałania nadmiernej siły na kość piszczelową od przodu, które może wystąpić np. u zawodników uprawiających futbol amerykański. Więzadło poboczne strzałkowe ulega zaś uszkodzeniu, gdy zbyt duża siła wywrze nacisk na kolano od strony wewnętrznej.

Uszkodzenia więzadeł dzielone są na trzy stopnie, według skali zniszczeń włókien tkankowych. I stopień dotyczy naciągnięć, gdy ból spowodowany jest zerwaniem niewielkiej liczby włókien, a leczenie przebiega zachowawczo. II stopień wiąże się z poważniejszymi uszkodzeniami i nazywany jest naderwaniem, gdy rozerwaniu większej ilości włókien towarzyszy samoistna bolesność miejscowa wraz z nieznaczną niestabilnością kolana. Leczenie również przebiega zachowawczo, natomiast wspierająco zaleca się stosowanie stabilizatora kolana oraz kul ortopedycznych, dla odciążenia kończyny. III stopień uszkodzenia więzadła to już całkowite jego zerwanie, z występującymi jednocześnie bólem oraz znaczną niestabilnością kolana, wymagające operacyjnej rekonstrukcji. Należy przy tym zaznaczyć, że ze względu na brak unerwienia więzadeł towarzyszący ich urazom ból spowodowany jest jednoczesnym uszkodzeniem okolicznych tkanek, nie zaś samych połączeń międzykostnych.

Istnieje kilka przesłanek, na podstawie których można podejrzewać uszkodzenie więzadeł krzyżowych. Do najważniejszych należy ?ucieknięcie? stawu wraz z następującą niestabilnością. Dodatkowo, niepokojący powinien być ustępujący z czasem samoistnie ból oraz narastający krwiak i obrzęk stawu. W razie podejrzenia wystąpienia takiego urazu, należy niezwłocznie udać się do lekarza ortopedy, który przeprowadzi jeden z testów, potwierdzających lub zaprzeczających naciągnięcie, naderwanie, bądź całkowite zerwanie więzadeł (test szuflady, test Lachmana, PivotShift Test i inne), a w razie wątpliwości zleci przeprowadzenie badania rezonansem magnetycznym.

Operacyjna rekonstrukcja ACL nie budzi praktycznie żadnych wątpliwości ? więzadło to uznaje się za niezbędne w zasadzie dla każdego człowieka (w przeciwieństwie do PCL, którego brak dla większości z nas, poza uprawiającymi sporty z narażeniem na centralny atak na nogi, powinien być niezauważalny po odpowiednim przeprowadzeniu leczenia zachowawczego i rehabilitacji). Różne są natomiast metody przeprowadzenia rekonstrukcji, a główną różnicę stanowi pochodzenie materiału wykorzystywanego do odbudowania więzadeł, który może być autogenny, allogenny, jak również sztuczny. Także w zależności od ośrodka możemy spotkać różne techniki mocowania przeszczepionego materiału. Rekonstrukcja ACL przebiega jako zabieg planowy i wykonywana jest między 6 tygodniem a 6 miesiącem od wystąpienia urazu, aby towarzyszące mu uszkodzenia zdążyły się zagoić. Na okres przed operacją zalecane jest stosowanie ortezy oraz rehabilitacja, którą trzeba będzie kontynuować już po zabiegu, przez okres 4-6 miesięcy.

Stabilizator kolana Rebound Knee Brace ROM Wrap Short

Stabilizator kolana Rebound Knee Brace ROM Wrap Short marki Össur, pomocny przy doleczaniu urazów ACL

Pierwsze tygodnie pooperacyjnej rehabilitacji pacjent spędza w stabilizatorze kolana, które dodatkowo odciąża, poruszając się przy pomocy kul ortopedycznych. Bardzo ważnym elementem rehabilitacji jest cierpliwość i stopniowe, krok po kroku, odzyskiwanie sprawności operowanego kolana. Pełen powrót do aktywności fizycznej jest z reguły możliwy nie prędzej niż po 9 miesiącach żmudnej pracy. Nie należy przy tym przyspieszać powrotu do czynnego uprawiania sportu. Lepiej bowiem zaczekać nieco dłużej, pozwalając więzadłom na prawidłowe zregenerowanie się, niż narażać je na ponowne uszkodzenie na skutek przedwczesnego powrotu na boisko czy bieżnię.

Pozdrawiamy

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie będzie publikowany. Zaznaczone pola są obowiązkowe *

*